Medicine

Schilderworkshop in opdracht voor Goldnet –
Verhaal ter inleiding over vrouwelijk leiderschap in de gezondheidszorg

Ik ben fan van Gustav Klimt. Ik heb nog geen enkel schilderij in het echt gezien, maar kan uren lang in het grote kunstboek bladeren dat ik van hem heb. Wat me zo raakt in zijn schilderijen is zijn fascinatie voor het vrouwelijke, sensuele, de ronde organische vormen. En het krachtige van de vrouw. Samen: De femme fatale.

Op een dag viel mijn oog op dit schilderij. Het heet Medicine. Klimt kreeg van de universiteit van Wenen de opdracht om voor 3 faculteiten een wandschildering te maken” Voor de Faculteit van Filosofie, van Rechten en van Geneeskunde.

Dus toen Danielle en ik ons afvroegen welk verhaal bij de workshop van een vrouwennetwerk van leidinggevenden in de gezondheidszorg zou passen, zag ik meteen dit schilderij voor me. En zoals ik dat graag doe, ga ik graag de dialoog aan. Met kinderen, volwassenen, maar ook met kunst. En het grappige is, dat ik dan vaak antwoorden krijg op vragen waar ik al een tijd naar op zoek ben. In kunst zit meer dan je op het eerste gezicht denkt. Dus zo kan ik een tijdje mijmeren voor zo’n afbeelding …en in een keer ontstaat dan zo’n soort Socratisch gesprek. Je kent ‘m wel, Socrates, waar Plato over schrijft: die filosoof, die de zoon was van een vroedvrouw en van een wetenschapper. En hij zelf werd ook wel De verloskundige in het goede gesprek genoemd….

Maar goed, terug naar Gustav Klimt…Zeg Gustav… vertel me eens, wat heb je met dit schilderij willen vertellen? ……….Begint de vrouw (de muze van Klimt?) op het schilderij in een keer tegen me te praten…

Muze: Hij zegt niet zoveel.
Alma: Pardon?
Muze: Hij zei nooit zoveel.

Ik kijk naar het schilderij en zie de mond bewegen van de dame die de koele Hygeia moet voorstellen.

Alma: Wie ben jij?, vraag ik.

De koele blik van de dame in het rood met haar iet wat omhoogetrokken kin, verandert in twee warme bruine aanwezige ogen.

 Muze: Ik ben een van zijn muzen. Ik stond heel lang model voor Gustav. En, ja ik was niet de enige. Hij laafde zich graag aan het vrouwelijk schoon en daarom was hij niet te vangen in een relatie. Maar persoonlijk daar had ik geen moeite mee hoor”, zegt de dame.
Alma: Had ‘ie jou ook speciaal uitgekozen om model te staan voor Hygeia?

Muze: Ik denk het wel.
Alma: Weet je ook waarom?

Muze: “…..stil…. Ik denk het wel.
Alma: Wil je het me vertellen?

Muze: Dat weet ik niet.
Alma: Want?

Muze: Sommige kennis openbaar je niet zomaar.
Alma: Kennis? Gaat het hier om kennis dan?

Muze: Het gaat meer om een weten. Een innerlijk weten. En dat heeft soms geen woorden nodig om te kunnen openbaren.
Alma: Zijn mijn vragen te direct?, vraag ik.

Muze: Vragen staat vrij. Maar of je antwoord krijgt is een tweede.
Alma: Ok. Niks meer vragen dan maar?
Muze: Dat zeg ik niet. Voel je vrij.

Alma: Had jij iets met Hygeia, ik bedoel, weet jij iets van haar?
Muze: Ja….die belangstelling voor de Griekse Godinnen, dat deelde ik met Gustav. En toen hij mij vertelde dat hij voor de faculteit voor Geneeskunde een wandschildering mocht maken, riep ik meteen Hygeia en haar zusters!  Roep haar aan en je zult geleid worden.

Alma: Geleid worden? Vraag ik haar.
Muze: Oh, ja, dat snap je misschien niet, antwoordt ze.
Gustav maakt er een kunst van om zoveel mogelijk in een lijn te schetsen. Hij liet zijn modellen poses aannemen (vooral op bed) en zette dan zijn pen op het papier en trok meteen lijnen. Ronde organische vloeiende minimale lijnen om de natuurlijke vormen vast te leggen. Zo streelde hij als het ware de natuurlijke vormen van het menselijk lichaam. En hij maakte heeeel veel schetsen als voorstudies, voordat hij het uiteindelijk in olieverf uitwerkte. Die vlieguren in voorstudies, maakte van hem een genie. Hij wist op een zeker moment de emotie te vangen die hij in de vrouwenfiguur wakker maakte of ontdekte en dat was en is uniek.

Alma: Je praat over hem, alsof je verliefd op ‘m was
Muze: Pff, ja dat ben ik eigenlijk nog steeds. Die man heeft zoveel oog voor vrouwelijke schoonheid gehad. Nu ja..dat geleid worden, want daar vroeg je me naar…Klimt kon zich laten leiden door wat hij zag, ervoer en liet zo z’n pen de vrije loop. Zo kom je denk ik vanzelf bij je eigen bron uit.

Alma: Je bron? Vraag ik
Muze: Ja, je ware ik, je essentie.

Alma: Oh, je kompas bedoel je? Vraag ik.
Muze: Ja, ook goed, wat jij ervan maakt….

Alma: Je had het over aanroepen, vervolg ik…hoe kun je nou een Griekse Godin aanroepen?
Muze: …stil….
Alma: Vraag ik teveel?
Muze:…stil….. Er klinkt afkeer in je stem.

Alma: Is dat zo? Vraag ik.
Muze: Ja.
Alma: Hm…ja sorry, , ik vind het nogal wat zweverig klinken.

Muze: Zweverig? Wat is dat?
Alma: Nou, niet zo van deze wereld, bedoel ik.

Muze: Deze wereld? Ben jij van een andere wereld dan? Hoe ziet jouw wereld eruit dan? Vraagt de muze mij.
Alma: Nou, om maar even in de wereld van de geneeskunde te blijven…Als ik tijdens een spreekuur te lang praat over het verhaal rondom m’n kwaal bijvoorbeeld, dan kijkt de arts al snel op z’n horloge. Je hoort ‘m bijna hardop denken: als ik dit niet afkap, haal ik de maximale 9 minuten per patient niet. Of als ik ‘m een hand geef bij binnenkomst, dan trekt ‘ie me ongeveer die kamer in en duwt ie me nog net niet in de stoel. Een vluggertje noem ik het altijd, zo’n spreekuur bij de de dokter.

Muze: Niet bepaald geaard en in het hier en nu…merkt de muze op.
Alma: Want?

Muze: Nou, als je met zoveel haast je werk moet doen, dan vlieg je toch?
Alma: Hm..Ja, waar. Maar ik blijf het vinden: dat ‘aanroepen’….dat kennen we niet hoor, in deze tijd, in deze wereld.

Muze: Ken je de oorspronkelijke tekst van de Eed van Hippocrates? Die door artsen wordt afgelegd als ze klaar zijn met hun studie?
Alma: Vertel!
Muze: Die klinkt zo:
“Ik zweer bij Apollon de genezer, bij AsclepiusHygieia en Panacea en neem alle goden en godinnen tot getuige, om naar mijn beste oordeel en vermogen de volgende eed te houden: blablabla.”
Wist je dat ‘ie in de tijd van de oude Grieken dus ook aan mij, aan Hygieia werd afgelegd?

Alma: Zeg, maar nu verspreek je je he. Jij bent dus wel Hygeia?
Muze: …stil….Wil je met haar een gesprek dan?

Alma: Ja, als het even kan wel ja.
Muze: Wil je haar soms even bellen?

Alma: Nou, als dat kan…
Muze: Dat noemen we in het Duits “Anrufen…” Niks anders dan aanroepen. Als je contact wil, verbinding, dan hoef je iemand alleen maar aan te roepen. In de tijd dat er nog geen telefoon was, was dat dus de normaalste zaak van de wereld. Maar goed, dit wordt een semantische discussie.
Jij wilt Hygieia bellen…

 Hygieia: Met Hygieia.
Alma: Hi, met Alma.

Hygieia: Ben je er klaar voor?
Alma: Klaar voor? Waarvoor?

Hygieia: Om de slangenkuil in te duiken?
Alma: Slangenkuil?

Hygiea: Oh, je kwam ergens anders voor?
Alma: Niet dat ik weet

Hygieia: Wil je uit de kom van Lethe drinken?. Of met Lilith spelen? Lilith, oh ja sorry, dat is de naam van mijn slang. Mijn vader Asclepius (Esculaap) heeft er ook een. Maar dat is een mannetje. Die van mij is een vrouwtje…”

Ik werd er duizelig van. In plaats van dat ik Hygieia vragen stelde, stelde ze ze mij. En al die namen en symbolen…dat ging me echt iets te snel.

Alma: Ho, ho stop!

En ik maakte het handgebaar dat ook de vrouw op het schilderij maakt.

Alma: Mag het iets rustiger?
Hygieia: Gaat het je te snel? Niet gewend aan snelle veranderingen? Dat moet jij toch kunnen in die snelle wereld van je?
Alma: Nou, eh, nee, niet echt. Sterker nog…ik zag op mijn werk vroeger de een na de ander om mij heen burn out gaan. En heb toen zelf op een dag de regie teruggenomen over mijn eigen leven.

Hygieia: Door wat te doen?
Alma: Nou, precies wat ik nu doe. Door Ho, ho, ho te zeggen.

Hygieia: En toen?
Alma: Nou, toen stopte die malle trein gek genoeg. Niet buiten mij hoor, maar in mij.

Hygieia: En toen?
Alma: Toen ben ik gaan schrijven.

Hygieia: En toen?
Alma: Toen kwam ik meer tot rust, meer in het hier en nu en werd ik weer gezond, kon ik weer Helen.

Hygieia: Dat zijn woorden naar mijn hart.
Alma: Wat?
Hygieia: Helen. Ik ben namelijk de godin van de Gezondheid en de hygiene. En kan ik het heel worden ondersteunen. Van de Heelkunst hebben ze later Genees-kunst gemaakt. En op dit schilderij hebben ze het zelfs Medicine genoemd. Maar zoals Gustav dat heeft geprobeerd te vertellen: Helen is meer dan genezen. Mijn vader Asklepios, moeder, mijn zusters en ik…wij hebben speciale gaven om het leven bij leven een stuk aangenamer te maken. Maar de dood kunnen wij nooit omzeilen, laat staan ontkennen. Dus genezen, genezen…..dat vraagt om nog veel meer goden- en godinnen aanroepen….Maar dat gaat echt te ver nu.
Laten we even terug gaan naar wat jij deed. STOP zeggen. Dat is precies wat Gustav mij hier op dit schilderij ook laat doen. Ik recht mijn terug, juist in tijden van chaos, verwarring en vergetelheid. Je weet he, in de Griekse mythologie wordt verteld, dat de doden drinken uit de rivier Lethe, die leidt naar de onderwereld Hades. Deze rivier wordt ook wel Ameles potamos genoemd. De rivier van unmindfulness. Hier op dit schilderij draag ik de kom van Lethe. Waar ik Lilith uit laat drinken.
Als je drinkt van het water uit deze rivier, dan vergeet je alles, pijn, maar ook plezier uit je aardse leven en kun je weer helemaal ‘schoon’ je volgende leven beginnen. Alleen kun je jezelf afvragen of je dan niet weer opnieuw dezelfde fouten maakt en je dus in het oneindige wiel van samsara terecht komt.
Nou, als we met z’n allen onze eigen sterfelijkheid blijven ontkennen en de hele dag doen alsof we onsterfelijk zijn…dan komen we nooit tot rust en tot heling. Dus is mijn remedie (en dat is ook de naam van mij zuster..): STOP. Gewoon stoppen met te drinken uit Lethe.
Maar je slangekop opheffen, om je heen kijken en opzoek gaan naar het water uit die andere rivier….

Alma: Andere rivier?
Hygieia: De Mysteriescholen uit de Romeins-Griekse oudheid spreken over de rivier Mnemosyne. De rivier van De herinnering. Dat je, als je was ingewijd aan deze mysterieschool, je als dode uit deze rivier kon drinken, en je je alles zal blijven herinneren van vorige levens als je opnieuw geboren zou worden.

Alma: Wow die weg bestaat dus ook?
Hygieia: Jazekers….daar vertelt Gustav ook over….

Alma: Waar dan? In welk schilderij?
Hygieia:….stil….
Alma: Te directe vraag?

Hygieia:….stil….. Het antwoord ligt in jezelf. De schilderijen van Gustav zijn slechts spiegels. Alleen zij, die in reflectie gaan op wat zij bij deze afbeeldingen ervaren. En dan helemaal vanuit hun intuitie durven te verbeelden wat ze zien of ervaren, zullen vinden waarnaar ze op zoek zijn.

Alma: Kun je dat nog een keer zeggen?
Hygieia: Alleen zij, die in reflectie gaan op wat zij bij deze afbeeldingen ervaren. En dan helemaal vanuit hun intuitite durven te verbeelden wat ze zien of ervaren, zullen vinden waarnaar ze op zoek zijn.

Ik was confuus, dizzy na dit gesprek.
“Daan”, zei ik even later toen ik haar aanriep met met mijn mobieltje, “Daan, ik denk dat ik een verhaal heb….wat jij?”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s